Para sa maraming pamilyang may inaalagaang mahal sa buhay na may Dementia o Alzheimer’s, mayroong isang oras sa maghapon na sadyang kinatatakutan: ang paglubog ng araw.
Habang ang “Golden Hour” ay oras ng pahinga at katahimikan para sa iba, para sa mga pasyenteng may dementia, ito ang simula ng matinding kalituhan, pagkabalisa, at agresibong pag-uugali. Ang tawag dito sa medisina ay Sundowning Syndrome.
Dito sa GEBIX Medical Clinic, madalas kaming makatanggap ng tawag mula sa mga nag-aalalang anak: “Dok, bakit po ganoon? Maayos naman si Tatay sa umaga, pero pagdating ng alas-singko ng hapon, bigla siyang nag-iimpake at gustong umuwi sa probinsya?” Bilang inyong mga katuwang sa Geriatric Health, hihimayin natin ang agham sa likod ng penomenong ito at kung paano ninyo mapapanatili ang kapayapaan sa inyong tahanan pagsapit ng dilim.
Ano ang Sundowning Syndrome?
Ang Sundowning ay hindi isang uri ng sakit, kundi isang grupo ng mga sintomas na lumalabas o lumalala sa huling bahagi ng hapon hanggang sa gabi. Maaaring makita sa pasyente ang mga sumusunod:
- Matinding pagkabalisa at pagiging iritable.
- Paglalakad nang pabalik-balik (pacing) o tila may hinahanap.
- Pagkalito sa oras at lugar.
- Hallucinations o pagkakita/pagkarinig sa mga bagay na wala naman.
- Pagtanggi na sumunod sa mga simpleng pakiusap (gaya ng pagligo o pagkain).
Bakit Ito Nangyayari? (Ang Agham sa Likod ng Dilim)
Bakit nga ba tila may “switch” na nag-o-on sa utak ng pasyente pagsapit ng dapit-hapon? Narito ang mga pangunahing dahilan:
1. Pagkasira ng “Circadian Rhythm”
Ang ating utak ay may natural na biological clock na nagsasabi kung kailan dapat gising at kailan dapat tulog. Sa mga may dementia, ang bahagi ng utak na kumokontrol dito (ang suprachiasmatic nucleus) ay unt-unting nasisira. Dahil dito, “nawawala sa tono” ang kanilang katawan; hindi na nila alam kung gabi na ba o umaga pa lang.
2. Mental at Physical Exhaustion
Isipin mo na ang utak ng taong may dementia ay parang isang lumang baterya ng cellphone na mabilis ma-drain. Sa buong maghapon, ang kanilang utak ay hirap na hirap iproseso ang mga nakikita at naririnig nila. Pagdating ng hapon, sobrang pagod na ang kanilang isipan. Ang pagod na ito ay lumalabas bilang matinding pagka-iritable.
3. Ang Panlilinlang ng mga Anino (Shadows)
Habang lumulubog ang araw, nagbabago ang liwanag sa loob ng bahay. Ang mga anino ng kurtina, upuan, o kahit ng puno sa labas ay maaaring magmukhang mga tao o “halimaw” para sa isang taong may dementia. Ang malabong paningin na dala ng pagtanda ay lalong nagpapalala sa takot na nararamdaman nila.
4. Unmet Needs (Gutom, Pagkauhaw, o Sakit)
Minsan, ang “pagwawala” sa hapon ay paraan lang ng pasyente upang sabihing may masakit sa kanila o nagugutom na sila, ngunit hindi na nila mahanap ang tamang salita para sabihin ito.
5 Paraan upang Maibsan ang Sundowning sa Bahay
Ang layunin natin ay hindi ang “patigilin” ang pag-uugaling ito, kundi ang pakalmahin ang kapaligiran upang hindi ma-trigger ang pasyente.
1. I-maximize ang Liwanag (Light Therapy)
Kapag malapit na ang alas-kwatro o alas-singko ng hapon, sindihan na ang lahat ng maliliwanag na ilaw sa loob ng bahay.
- Bakit? Ang maliwanag na kapaligiran ay nakakatulong upang “dayain” ang biological clock ng pasyente at mabawasan ang mga nakakatakot na anino sa paligid.
2. Panatilihin ang Maayos na Routine
Ang utak na may dementia ay nangangailangan ng predictability. Siguraduhing ang oras ng paliligo, pagkain, at pagtulog ay pare-pareho araw-araw. Ang routine ay nagbibigay ng pakiramdam ng seguridad at kaligtasan.
3. Limitahan ang Caffeine at Asukal sa Hapon
Iwasan ang pagbibigay ng kape, tsaa, o matatamis na pagkain pagkalipas ng tanghalian. Ang mga ito ay nagbibigay ng energy spike na nagpapahirap sa pasyente na kumalma pagdating ng gabi.
4. Panatilihing “Quiet” ang Afternoon
Gawin ang mga “nakakapagod” na aktibidad gaya ng check-up sa doktor o paglalakad sa labas tuwing umaga. Pagdating ng hapon, gawing tahimik ang bahay. Patayin ang maingay na TV, iwasan ang maraming bisita, at magpatugtog na lamang ng mahihinang instrumental music.
5. Ang Teknik ng “Distraction”
Kung nagsisimula nang maging balisa ang pasyente, huwag makipagtalo. Kung sasabihin niyang, “Kailangan ko nang umuwi sa amin,” huwag saguting, “Nasa bahay ka na!”
- Gawin ito: Sabihing, “Nay, mamaya po pagkatapos nating uminom ng mainit na gatas, titingnan natin kung ayos na ang sasakyan. Tulungan niyo muna po akong mag-fold nitong mga tuwalya.” Bigyan sila ng simpleng gawain para mailipat ang kanilang atensyon.
Ang Gabay ni Dr. Marie Gabrielle Laguna
Sa higit 20 taong karanasan ni Dr. Marie Gabrielle Laguna bilang Internist, naiintindihan niya na ang Sundowning ay hindi lamang nakakapagod para sa pasyente, kundi lalo na sa mga caregivers.
“Ang Sundowning ay parang isang bagyo sa dapit-hapon. Hindi mo ito mapipigilan, pero maaari kang maging handa para hindi masira ang iyong tahanan.”
Minsan, ang Sundowning ay maaaring lumala dahil sa mga medikal na dahilan gaya ng UTI o maling dosis ng gamot. Dito sa GEBIX, sinusuri naming mabuti kung ang pagbabago ng ugali ay may kinalaman sa kanilang kalusugang pisikal.
Gebix Pharma: Kaagapay sa Inyong Tahimik na Gabi
Sa Gebix Pharma, sinisiguro namin na ang bawat pamilya ay may sapat na kagamitan at suporta para malampasan ang mga hamon ng Dementia.
- Expert Teleconsultation: Kung ang Sundowning ni Lolo o Lola ay nauuwi na sa pananakit o hindi na kayo nakakatulog sa gabi, mag-book ng online check-up. Maaari nating i-adjust ang kanilang gamot upang matulungan silang kumalma sa gabi nang ligtas.
- Calming Supplements and Meds: Mula sa mga bitamina para sa nerves hanggang sa mga gamot na nakakatulong sa maayos na pagtulog, kami ay may de-kalidad na supply.
- Nationwide Delivery: Kami na ang maghahatid ng inyong maintenance meds direkta sa inyong pintuan saan man sa Pilipinas, para iwas-pagod at mas maraming oras para sa inyong pamilya.
Ang pag-aalaga sa may dementia ay isang pagsubok ng pagmamahal. Sa pamamagitan ng tamang liwanag, tamang routine, at tamang gabay medikal, maaari nating gawing “golden” muli ang bawat hapon para sa ating mga mahal sa buhay.
Nais niyo bang ipakonsulta ang kalagayan ni Lolo at Lola o kailangan ng gabay tungkol sa pag-manage ng kanilang behavior sa gabi?
- 👉 Need a professional medical assessment or teleconsult? Book here with Dr. Marie Gabrielle Laguna
- 👉 Order your medical supplies and medicines at Gebix Pharma: Shop now at Gebix Drugstore
Gebix Pharma: Expert care and reliable delivery for a more peaceful, loving home.
Disclaimer: Ang artikulong ito ay para sa impormasyon lamang. Kung ang pasyente ay nagpapakita ng panganib sa sarili o sa iba, kumonsulta agad sa inyong doktor o dalhin sa pinakamalapit na ospital.





