Sa medisina, mayroon kaming kasabihan: “Time is Brain.” Ibig sabihin, ang bawat segundong lumilipas habang may inaatake sa stroke ay katumbas ng milyun-milyong brain cells na namamatay. Ang stroke ay isa sa mga pangunahing sanhi ng pagkaparalisa at pagkamatay sa Pilipinas, ngunit ang magandang balita ay marami sa mga ito ay maaaring maiwasan o maagapan kung alam natin ang mga tamang senyales.
Bilang mga espesyalista sa Internal Medicine at Geriatric Care sa GEBIX Medical Clinic, layunin naming turuan ang bawat pamilyang Pilipino kung paano maging “Stroke Heroes.” Sa artikulong ito, hihimayin natin ang mga babala ng katawan at kung paano ito mapipigilan bago pa man mangyari.
Ano ang Stroke at Bakit Ito Nangyayari?
Ang stroke ay nangyayari kapag ang daloy ng dugo patungo sa isang bahagi ng iyong utak ay naantala o nahinto. Dahil ang dugo ang nagdadala ng oxygen, ang bahagi ng utak na hindi naabutan nito ay nagsisimulang mamatay sa loob lamang ng ilang minuto.
Dalawang Uri ng Stroke:
- Ischemic Stroke: Ito ang pinakakaraniwang uri (mga 80% ng kaso). Nangyayari ito kapag may bara (clot) sa ugat sa utak. Madalas itong kaugnay ng mataas na cholesterol at diabetes.
- Hemorrhagic Stroke: Ito naman ay dulot ng pagputok ng ugat sa utak. Ang pangunahing sanhi nito ay ang hindi kontroladong alta presyon o high blood pressure.
Ang “B.E.F.A.S.T.” Method: Paano Makikita ang Senyales ng Stroke?
Upang mabilis nating matukoy kung ang isang tao—lalo na ang ating mga seniors—ay inaatake na ng stroke, gamitin ang international standard na B.E.F.A.S.T. Kung may mapansin kayong kahit isa lang sa mga ito, huwag nang mag-atubili.
B – Balance (Balanse)
Bigla bang nawalan ng balanse si Lolo o Lola? Nahihirapan ba siyang tumayo nang diretso o tila nahihilo na parang umiikot ang paligid? Ang biglaang pagkawala ng koordinasyon ay isang seryosong babala.
E – Eyes (Mata)
Napansin niyo ba na biglang lumabo ang paningin nila sa isa o dalawang mata? Minsan ay parang may “tabing” na humaharang o kaya naman ay nagdodoble ang kanilang nakikita.
F – Face (Mukha)
Subukang pangingitiin ang pasyente. Pantay ba ang kaniyang ngiti? Kung ang isang bahagi ng mukha ay tila nakalaylay o “tabingi,” ito ay malinaw na senyales ng stroke.
A – Arms (Braso)
Pataasin ang dalawang braso sa pasyente. Mayroon bang isang braso na hindi maitaas o kaya ay dahan-dahang bumabagsak? Ang panghihina ng isang bahagi ng katawan ay karaniwang sintomas.
S – Speech (Pagsasalita)
Pasalubungin sila ng isang simpleng pangungusap. Sila ba ay naumid o parang “lasing” magsalita? Kung hindi maintindihan ang kanilang sinasabi o kaya ay tila hirap silang maglabas ng salita, huwag itong balewalain.
T – Time (Oras na para tumawag ng tulong!)
Kung narito ang mga senyales, huwag nang maghintay na “mawawala rin ito mamaya.” Dalhin agad sa pinakamalapit na Emergency Room. Itala rin kung anong oras eksaktong nagsimula ang mga sintomas dahil ito ay itatanong ng doktor sa ospital.
Mga Hakbang Upang Maiwasan ang Stroke (Stroke Prevention)
Sabi nga, “Prevention is better than cure.” Ang pinakamabisang paraan para hindi ma-stroke ay ang pag-aalaga sa iyong mga ugat at puso habang maaga pa.
1. Kontrolin ang Iyong Alta Presyon
Ang high blood pressure ay ang #1 risk factor para sa hemorrhagic stroke. Siguraduhing regular mong iniinom ang iyong maintenance medicine tulad ng Amlodipine o Losartan. Huwag hihinto hangga’t walang go-signal mula sa iyong doktor.
2. Pamahalaan ang Diabetes at Cholesterol
Ang sobrang asukal at taba sa dugo ay nagpapakitid at nagpapatigas sa iyong mga ugat, na madaling magdulot ng bara o Ischemic stroke. Ang tamang diet at gamot ay susi rito.
3. Iwasan ang Sigarilyo at Bawasan ang Alak
Ang nicotine ay direktang sumisira sa dingding ng iyong mga ugat, habang ang sobrang alak naman ay nagpapataas ng iyong presyon.
4. Magkaroon ng “Active Lifestyle”
Kahit ang simpleng 30-minutong paglalakad o ehersisyo araw-araw ay nakakatulong upang maging “elastic” o malambot ang iyong mga ugat, na nagpapaganda ng daloy ng dugo.
Ang Papel ng Maintenance Meds sa Stroke Prevention
Dito sa Gebix Pharma, lagi naming binibigyang-diin sa aming mga pasyente: ang iyong maintenance medicine ay hindi lang gamot para sa numero sa BP monitor. Ito ay ang iyong panangga laban sa stroke.
Maraming pasyente ang na-stroke dahil “naubusan ng gamot” at hindi nakabili agad, o kaya naman ay nakalimot uminom ng ilang araw. Huwag hayaang mangyari ito sa inyong pamilya.
Bakit sa Gebix Pharma Dapat Mag-tiwala?
- Expert Oversight: Sa gabay ni Dr. Marie Gabrielle Laguna, isang board-certified Internist, sinisiguro namin na ang inyong maintenance routine ay tama at epektibo.
- Convenience for Seniors: Hindi na kailangang lumabas nina Lolo at Lola para pumila sa botika. Kami na ang maghahatid ng kanilang kailangan.
- Nationwide Delivery: Kahit nasa probinsya, makakarating ang inyong supply ng gamot.
Pangwakas na Paalala
Ang stroke ay hindi dapat katakutan kung tayo ay handa. Sa pamamagitan ng tamang kaalaman sa B.E.F.A.S.T. at disiplina sa pag-inom ng gamot, malaki ang pagkakataon nating mamuhay nang mahaba at malusog kasama ang ating mga mahal sa buhay.
Huwag balewalain ang mga maliliit na sintomas. Ang maagang pag-konsulta ay ang pinakamahalagang hakbang para sa iyong Stroke Prevention plan.
Kailangan mo ba ng payo tungkol sa iyong maintenance o nais magpa-refill ng gamot para hindi maubusan?
- 👉 Need a prescription refill or teleconsult? Book here with Dr. Marie Gabrielle Laguna
- 👉 Order your medicines at Gebix Pharma, we deliver nationwide! Shop now at Gebix Drugstore
Gebix Pharma: Expert care and reliable medicine delivery for a stroke-free future.
Disclaimer: Ang impormasyong ito ay gabay lamang. Sa mga kaso ng emergency, tumawag agad sa 911 o pumunta sa pinakamalapit na ospital.





